Íslenski hesturinn
Þúsundir Íslendinga eiga hesta og njóta þess að ríða út og vera í samvistum við hesta sína. Ferðalög á hestbaki njóta aukinna vinsælda og íslenskir hestamenn leggja sig fram við að ganga vel um landið. Alls kyns keppni er í boði og allir geta fundið eitthvað við sitt hæfi, frá byrjendaflokkum upp í toppkeppni á landsvísu. Íslenski hesturinn hentar til keppni í alls kyns hefðbundnum greinum íslenskra hestaíþrótta, auk greina úr klassískri reiðmennsku, s.s. fimi og hindrunarstökki. Hvar svo sem áhugi þinn liggur – þá finnur þú alltaf íslenskan hest sem hentar þér!
Saga
-
Saga íslenska hestsins er samofin sögu þjóðarinnar og má rekja hana allt aftur til landnáms á tíundu öld. Íslenski hesturinn hefur ekki blandast öðrum kynjum í þúsund ár og í dag er aðeins eitt hestakyn að finna á Íslandi – íslenska hestinn.
- Íslenski hesturinn hefur frá upphafi leikið lykilhlutverk í þjóðlífinu. Í heiðni var hann hátt skrifaður og kom víða fyrir í norrænni goðafræði. Í aldaraðir var hesturinn eina farartækið á Íslandi og mikilvægasta vinnudýrið og þess vegna hefur hesturinn verið kallaður „þarfasti þjónninn“.
- Þegar fyrsti bíllinn kom til Íslands árið 1940 varð hesturinn fljótt úreltur í fyrri hlutverkum. Fyrsta hrossaræktarfélagið á Íslandi var stofnað sama ár og fyrsti bíllinn kom til landsins, en fram að þeim tíma hafði hesturinn aðallega verið ræktaður með styrk og þol í huga, frekar en ganghæfileika eða geðslag. Meiri upplýsinga
Ræktun
-
Í dag eru um 80.000 hross á Íslandi sem er ótrúlega há tala í landi þar sem þjóðin telur 300.000 manns. Hesturinn er notaður til útreiða, ferðalaga, smalamennsku og keppni, auk þess sem hann gegnir enn mikilvægu vinnuhlutverki við göngur og leitir á haustin.
- Þúsundir folalda fæðast ár hvert á Íslandi. Flest þeirra koma í heiminn utandyra við náttúrulegar aðstæður þar sem mæður þeirra ganga í stóði allan ársins hring. Algengast er að stóðhestar séu hafðir í svokölluðum stóðhestagirðingum á sumrin með hryssum sínum. Hesturinn sinnir hverjum hryssuhópi í ákveðinn tíma, en talað er um gangmál í því samhengi. Sæðingar þekkjast þó og hafa þær aukist undanfarin ár þó meirihluti ræktunar á Íslandi fari fram með gamla laginu, ef svo má að orði komast. Það er töfrum líkast að sjá folald koma í heiminn úti í náttúrunni á íslenskri sumarnóttu. Meiri upplýsingar
Stóðið
-
Folöldin ganga undir mæðrum sínum fyrstu mánuðina, stundum lengur, en sum eru tekin á hús sinn fyrsta vetur. Næsta vor er tryppunum svo yfirleitt sleppt í stóð og þar læra þau að umgangast önnur hross í hópnum og finna sinn stað í virðingarstiganum. Á sumrin gæða þau sér á grænu grasinu, en á veturna þarf að gefa þeim hey og sjá til þess að þau hafi aðgang að skjóli.
- Sumstaðar á Norðurlandi eru hross enn rekin á afrétt á sumrin og haustin. Í september og október er þeim smalað og þau rekin heim í rétt þar sem bændur sækja stóð sín og reka heim á bæ. Þetta uppeldi, að ala hrossin í stóðum sem ganga frjáls í víðáttunni, er grundvallarþáttur í að móta skapgerð þeirra og einstaklingseinkenni.
- Útkoman er lifandi og viljugur hestur sem ber virðingu fyrir knapa sínum. Meiri upplýsingar
Þjálfun
-
Ekki er farið að temja íslenska hesta fyrr en á fjórða vetri. Rannsóknir hafa sýnt að bein í fótum íslenskra hrossa eru að vaxa allt til þriggja og hálfs árs aldurs og því ætti ekki að byrja að temja hross fyrir þann tíma. Þó eru ekki öll hross tamin strax á sínu fjórða ári, en þau sem er byrjað að vinna í fá yfirleitt að kynnast vinnu í taumhring, ganga með hnakk og beisli og svo er þeim riðið aðeins. Á fimmta ári hafa hrossin náð meiri þroska og þá er hægt að gera meiri kröfur til þeirra.
- Íslenski hesturinn er langlífur og heilsuhraustur og ekki er óeðlilegt fyrir íslenskan hest að ná 25-30 ára aldri, en til eru dæmi um íslensk hross sem hafa orðið jafnvel enn eldri. Meiri upplýsingar
Gangtegundirnar fimm
- Fet er fjórtakta. Þegar hesturinn er á feti ætti hann að vera slakur, þó ákveðinn fram, og hver fótur kemur niður á sér takti. Fet hentar vel til að slaka hrossum niður og til að kenna hestinum æfingar frá grunni.
- Brokk er tvítakta. Á brokki hreyfir hesturinn skástæða fætur saman. Brokkið er ein af grunngangtegundunum og er notað mikið við frumtamningu áður en hesturinn nær fullu valdi á töltinu.
- Stökk er þrítakta. Hægt er að ríða stökk á mismunandi hraða, frá hægu stökki upp í kappreiðastökk. Hægt stökk er þægilegt ásetu og þekkist í hinum ýmsu hestakynjum um heiminn. Hratt stökk getur hresst hestinn við og aukið vilja hans, jákvæðni og vinnugleði.
- Tölt er fjórtakta. Töltið er einkennisgangur íslenska hestsins og er einstaklega ásetugott og mjúkt. Hesturinn ætti að vera í góðri söfnun, ganga vel inn undir sig að aftan og bera sig vel, í fallegum höfuðburði.
- Skeið er tvítakta. Skeið er þekkt í kappreiðum víðs vegar um heiminn. Þegar hesturinn skeiðar þá hreyfast samsíða fætur saman. Á Íslandi er skeiðhestum riðið í kappreiðum, en erlendis er skeiðhestum oftast beitt fyrir kerru. Skeiðkappreiðar eru ein elsta grein hestaíþrótta á Íslandi og skipa þær sérstakan virðingarsess í hugum margra hestamanna. Meiri upplýsingar
Útflutningur
-
Íslenskir hestar voru fyrst fluttir úr landi sem vinnuhestar fyrir áratugum síðan. Þeir voru notaðir til starfa á bóndabæjum og í námum, en tugir þúsunda hesta fóru frá Íslandi til vinnu í kolanámum, mestmegnis á Bretlandseyjum. Upp úr 1950 hófst svo útflutningur reiðhesta og síðan þá hafa vinsældir íslenska hestsins vaxið mjög á meginlandi Evrópu og í Norður-Ameríku. Alþjóðleg samtök eigenda íslenskra hesta, FEIF, voru stofnuð árið 1969 og í dag samanstanda samtökin af 18 hesteigendafélögum frá eftirtöldum löndum: Austurríki, Belgíu, Kanada, Danmörku, Færeyjum, Finnlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Stóra-Bretlandi, Íslandi, Ítalíu, Lúxemborg, Hollandi, Noregi, Slóveníu, Svíþjóð, Sviss og Bandaríkjum Norður-Ameríku. Meira en hundrað þúsund íslenska hesta er að finna utan Íslands, flesta í Þýskalandi og í Skandinavíu.Auknar vinsældir íslenska hestsins hafa gert hrossaræktina að verðmætri atvinnugrein og aukið kraftinn í íslenskum landbúnaði. Meiri upplýsingar
Heimild:
Íslenski hesturinn, - Félag Hrossabænda
